is daarmee het capaciteitsprobleem binnen de rechterlijke macht nog lang niet opgelost. Met de benoeming van vijftien nieuwe rechters beschikt het hof inmiddels over 45 rechters, terwijl er volgens een internationale norm nog steeds een tekort van vijftien rechters bestaat. Rasoelbaks maakte dit vrijdag bekend tijdens de opening van het zittingsjaar 2027 in het gerechtsgebouw aan het Onafhankelijkheidsplein. Hij noemde de uitbreiding met vijftien rechters een belangrijke versterking van de rechterlijke macht. Volgens hem kan het hof hierdoor in het komende zittingsjaar meer werk verzetten richting tijdige en toegankelijke rechtspraak.

De uitbreiding moet niet alleen leiden tot een snellere behandeling van zaken. Het hof wil de rechtspraak ook verder decentraliseren en deconcentreren, zodat burgers in meerdere delen van het land toegang tot rechtspraak krijgen. Daarnaast wil het hof, indien de voorstellen worden goedgekeurd door de wetgevende macht, meervoudige rechtspraak in eerste aanleg mogelijk maken voor gecompliceerde civiele en strafzaken. Ook moet belastingrechtspraak worden ingevoerd.

Ondanks de uitbreiding blijft de personele bezetting volgens Rasoelbaks onder de internationale norm. Hij verwees naar een richtsnoer waarbij wordt uitgegaan van ongeveer één rechter op 10.000 inwoners. Bij de huidige omstandigheden zouden daardoor nog vijftien rechters moeten worden toegevoegd.

Daar komt een tweede probleem bij: de vergrijzing binnen het rechterlijke apparaat. Als de pensioengerechtigde leeftijd van rechters wordt teruggebracht naar 65 jaar, zouden volgens de hofpresident tien rechters vrijwel direct met pensioen gaan. Alleen een overbruggingsperiode zou dat kunnen voorkomen. Binnen tien jaar zouden vervolgens nagenoeg alle huidige rechters, met uitzondering van de vijftien nieuw benoemden, uit de bezetting verdwijnen. Wordt de pensioengerechtigde leeftijd op 70 jaar gehandhaafd, dan zullen volgens Rasoelbaks binnen vijf jaar alsnog twaalf rechters met pensioen gaan. De uitbreiding van vandaag dreigt daarmee op termijn opnieuw gedeeltelijk teniet te worden gedaan. Om te voorkomen dat de rechterlijke macht opnieuw capaciteit verliest en de behandeling van zaken vertraagt, moet in 2027 opnieuw een vierjarige rechtersopleiding worden uitgevoerd. Rasoelbaks spreekt de hoop uit dat de raio-raad minimaal tien excellente juristen kan selecteren. Daarmee wordt de personeelsvoorziening een structurele opgave. De rechterlijke macht moet niet alleen de huidige achterstand en werkdruk aanpakken, maar tegelijkertijd anticiperen op de uitstroom van ervaren rechters.

Volgens Rasoelbaks is de versterking daarom meer dan een kwestie van het simpelweg benoemen van nieuwe rechters. Ook de organisatie van de rechtspraak moet worden aangepast om de beschikbare capaciteit effectief te benutten. Het hof wil in dat verband onder meer een rechtbankorganisatie opzetten en de behandeling van ingewikkelde zaken in eerste aanleg door meerdere rechters laten plaatsvinden. Nu ligt de verantwoordelijkheid in veel gevallen bij één rechter. Volgens Rasoelbaks moet die werkwijze worden doorbroken bij zaken waarin grote belangen of omvangrijke vorderingen spelen.

De hofpresident benadrukte dat de rechterlijke organisatie ook in 2027 moet blijven werken aan onafhankelijkheid, onpartijdigheid, integriteit, deskundigheid en professionaliteit. Tegelijkertijd moeten snelheid en toegankelijkheid worden verbeterd. De vijftien nieuwe rechters bieden daarvoor extra ruimte, maar de cijfers maken volgens het hof duidelijk dat de personele versterking geen eenmalige operatie kan zijn. Zonder nieuwe instroom dreigt de rechterlijke macht de komende jaren opnieuw capaciteit te verliezen.