Het ministerie van Justitie en Veiligheid wil daarmee meer transparantie brengen in de procedure en voorkomen dat tussenpersonen misbruik maken van de afhankelijkheid van vreemdelingen. Het ministerie werkt aan een digitale applicatie waarmee aanvragers vanaf het moment dat zij hun VZ-code online indienen, de voortgang van hun dossier kunnen controleren. Via het systeem moet zichtbaar zijn bij welke casemanager de aanvraag ligt, of er nog documenten ontbreken, of het dossier bij de minister ter beoordeling is en wanneer het document kan worden opgehaald. De testfase van de applicatie is ongeveer tien dagen geleden uitgevoerd. Het ministerie mikt op de officiële lancering eind november.

Bij aantreden van deze regering vorig jaar is vastgesteld dat de begeleiding van VZ-aanvragen voor een groot deel in handen is van consultants en andere tussenpersonen. Daarbij worden uiteenlopende bedragen gevraagd voor diensten die variëren van administratieve ondersteuning tot het volgen van een dossier gedurende de volledige procedure.

Er bestaat dus een dunne grens tussen legitieme dienstverlening en praktijken die kunnen neerkomen op afpersing. Sommige tussenpersonen vragen ongeveer USD 300 voor het voorbereidende werk, terwijl anderen bedragen tot bijna USD 2.800 vragen om de aanvraag in orde te maken. Wat precies onder die dienstverlening valt, verschilt van persoon tot persoon. Het kan gaan om het bewaken van de administratieve voortgang, maar ook om praktijken waarbij aanvragers onder druk worden gezet om hoge bedragen te betalen.

 Om beter inzicht te krijgen in deze werkwijze, heeft het ministerie ongeveer 600 VZ-dossiers aangehouden. Deze aanvragers zijn benaderd met het verzoek persoonlijk contact op te nemen met de dienst. Daarbij wordt onder meer gevraagd wie hun contactpersoon is en of zij gebruikmaken van een consultant. Het ministerie wil zo achterhalen hoe tussenpersonen opereren en welke bedragen zij in rekening brengen bij vreemdelingen. Personen mogen ook vrijwillig iemand inschakelen om hun documenten voor hun in te dienen. De overheid wil echter voorkomen dat deze mogelijkheid leidt tot ongecontroleerde praktijken en financiële uitbuiting.