in een verklaring ter gelegenheid van World Press Freedom Day 2026. Volgens de organisatie dreigt de rol van de journalistiek als waakhond van de democratie ernstig te verzwakken. Het MIC schetst een somber beeld van de sector. Traditionele verdienmodellen van mediahuizen staan onder druk, terwijl een aanzienlijk deel van de digitale advertentie-inkomsten wegvloeit naar grote internationale technologiebedrijven. Hierdoor hebben lokale nieuwsorganisaties moeite om financieel overeind te blijven.

Tegelijkertijd krijgen journalisten steeds vaker te maken met intimidatie, juridische druk en toenemende surveillance. De werkomstandigheden verslechteren verder, doordat meer dan tachtig procent van de journalisten in de regio kampt met burn-outklachten, mede door een gebrek aan psychosociale ondersteuning binnen organisaties. Deze combinatie van factoren ondermijnt volgens het MIC de kwaliteit en onafhankelijkheid van de berichtgeving.

Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie vormt een groeiend risico. Het instituut waarschuwt dat AI-systemen misinformatie en desinformatie op grote schaal kunnen versterken. Daarbij wordt gewezen op gevallen waarbij deepfakes en gecoördineerde manipulatiecampagnes verkiezingen en publieke gezondheidscampagnes hebben beïnvloed. Zonder duidelijke regelgeving en ethische kaders kan deze technologie de democratische integriteit verder aantasten.

Het MIC benadrukt dat mediawijsheid inmiddels een essentiële voorwaarde is voor een goed functionerende democratie. Burgers moeten leren beter onderscheid te maken tussen betrouwbare informatie en manipulatie, en inzicht te  krijgen in de werking van algoritmes die bepalen welke informatie zij te zien krijgen. Daarom pleit de organisatie voor integratie van mediawijsheid in alle onderwijsniveaus, van basisschool tot volwassenen-educatie.

Om de sector te versterken, roept het MIC regeringen op om met spoed beleid te ontwikkelen dat de levensvatbaarheid van media ondersteunt. Daarbij wordt gedacht aan belastingmaatregelen voor digitale advertentieplatforms en strengere controle op algoritmes. Ook mediabedrijven zelf moeten duidelijke standaarden ontwikkelen voor het gebruik van AI in redacties.

Daarnaast ziet het instituut een belangrijke rol voor onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en internationale partners om mediacapaciteit in de regio te versterken. Innovatie wordt daarbij gezien als een cruciale factor voor het voortbestaan van mediahuizen.

Het MIC kondigt aan stappen te zetten om journalisten beter te beschermen, onder meer via snelle responsmechanismen, trauma-sensitieve werkwijzen en trainingen. De organisatie wil bovendien haar programma’s uitbreiden om de professionele ontwikkeling binnen de sector te stimuleren.