aan een eerste interne training over preventie en bewustwording van GGG. Deze tweedaagse sessie vormt het startpunt van een nieuw hoofdstuk binnen het achttien maanden durende project dat wordt gefinancierd door Global Affairs Canada via het Local Engagement and Action Fund (LEAF).

 De training was gericht op het versterken van de kennis en paraatheid van het Mulokot-team, dat zich voorbereidt op de uitbreiding van het project naar de Wayana-dorpen Kawemhakan (Anaipake), Apetina en Palumeu. In dit traject werkt de stichting nauw samen met het Women’s Rights Centre, dat de leiding heeft over de bewustwordings- en preventieactiviteiten rond gendergerelateerd geweld. Tijdens de training werd uitgebreid stilgestaan bij de oorzaken, vormen en gevolgen van gendergerelateerd geweld in de specifieke context van de Wayana-gemeenschappen. Er is bijzondere aandacht besteed aan mentale gezondheid en emotionele veerkracht – thema’s die vaak onderbelicht blijven, maar volgens Mulokot essentieel zijn voor duurzame verandering.

“Deze training gaat niet alleen over kennisoverdracht,” benadrukte Jupta Itoewaki, voorzitter van Stichting Mulokot. “Het gaat over het veranderen van hoe wij als gemeenschap omgaan met geweld en trauma. Mentale gezondheid moet deel uitmaken van het gesprek als we echt iets willen veranderen.”

De focus op mentale weerbaarheid vloeit voort uit een eerder uitgevoerd baseline-onderzoek in Kawemhakan. Die studie bracht een verontrustend beeld aan het licht: een hoge prevalentie van gendergerelateerd en huiselijk geweld, vaak gelinkt aan alcoholmisbruik, financiële stress en traditionele rolpatronen.

Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat meer dan 60% van de inwoners aangaf dat gendergerelateerd geweld “soms” voorkomt in hun gemeenschap, terwijl 12,5% zei dat het vaak of zeer vaak voorkomt. Vrouwen en meisjes zijn het meest getroffen, waarbij het geweld in de meerderheid van de gevallen achter gesloten deuren plaatsvindt. De meest voorkomende vormen zijn fysiek geweld (43,8%), gevolgd door seksueel en mentaal/emotioneel geweld (beide 25%). Financieel misbruik werd gemeld in 6,3% van de gevallen. Belangrijkste oorzaken zijn alcoholgebruik (48,6%), traditionele genderverwachtingen en een gebrek aan effectieve copingmechanismen. Daarnaast kwam uit het onderzoek naar voren dat veel bewoners niet weten waar ze hulp kunnen zoeken of weinig vertrouwen hebben in bestaande structuren om geweld aan te pakken. Volgens Mulokot bevestigen deze bevindingen de noodzaak van gemeenschapsgerichte interventies, gedragen door lokale leiders en gebaseerd op gedeelde kennis.

Vanaf oktober 2025 start de volgende fase van het project, waarin in alle drie Wayana-dorpen lokale sessies worden georganiseerd. De focus ligt op thema’s als genderrollen, gezonde relaties, stressbeheer en de invloed van alcohol op familie- en gemeenschapsleven. Daarnaast worden er praktische vaardigheidstrainingen aangeboden – zoals naaicursussen en kaarsen maken – om de economische zelfstandigheid van vrouwen en jongeren te vergroten. Het project loopt tot maart 2026 en wordt continu geëvalueerd op basis van feedback vanuit de gemeenschappen.

Stichting Mulokot, opgericht in 2018 door Granman Ipomadi Pelenapin en geleid door Jupta Itoewaki, vertegenwoordigt de belangen van het Wayana-volk. Vanuit Paramaribo zet de organisatie zich in voor de rechten van Inheemse volken, duurzame ontwikkeling en gemeenschapsversterking in het verre zuiden van Suriname. Met dit project versterkt Mulokot haar missie: gemeenschappen veerkrachtig maken door kennis, bewustwording en economische kansen te combineren – en zo de stilte rond gendergerelateerd geweld stap voor stap te doorbreken.