Premier Jetten riep bij de VN in New York op tot "handen af van het Internationaal Strafhof" en kreeg steun van Europese bondgenoten, waaronder Europa Raadsvoorzitter Antonio Costa, die aanvallen op het Hof "onaanvaardbaar" noemde.

President Trump sprak in zijn VN-toespraak over "schijnprocessen", maar kondigde nog geen verdergaande sancties aan — volgens Jetten het resultaat van stille diplomatie. De VS is geen lid van het ICC, net als onder meer Rusland, China en Israël. De Amerikaanse kritiek is decennia oud; in 2002 ondertekende president Bush de Den Haag Invasie-wet. Nadat het Hof een arrestatiebevel tegen Netanyahu uitvaardigde, kwamen er Amerikaanse sancties. De helft van de rechters is hierdoor getroffen: ze kunnen niet meer naar de VS, hun creditcards worden geweigerd en ze zijn uit hun zorgverzekering gegooid.

De volgende stap van de regering-Trump zouden sancties tegen het ICC als instantie kunnen zijn, waardoor het Hof met 900 medewerkers volledig afgesneden raakt van het Amerikaanse financiële systeem. Nederland probeert dit te voorkomen, maar bereidt via de EU ook tegenmaatregelen voor. Al een jaar geleden vroeg Den Haag de Europese Commissie het zogenoemde 'blokkeer statuut' klaar te zetten, dat Europese bedrijven verplicht VS-sancties te negeren. Experts waarschuwen echter dat dit in de praktijk lastig is: bedrijven die in zowel de EU als de VS actief zijn, komen voor onmogelijke keuzes te staan. Het blokkeer statuut is vooral een politiek signaal. Minister Berendsen noemt het "een paardenmiddel dat je maar één keer kan inzetten", en er heerst terughoudendheid uit angst voor escalatie. Het Hof heeft zich inmiddels beschermd tegen verdere sancties, onder meer door over te stappen op Duitse software en salarissen maanden vooruit te betalen. Morgen vertellen twee gesanctioneerde rechters in het Europees Parlement over hun problemen, terwijl Berendsen en zijn Duitse collega Wadepuhl het Strafhof in Den Haag bezoeken als steunbetuiging. Of Trump zijn dreigementen doorzet, blijkt vermoedelijk komende weken. (NOS)