Gilead Sciences toegang kunnen krijgen tot lenacapavir voor de preventie van hiv. Dat is opvallend, omdat Suriname wel bezig is met het versterken van de hiv-preventie en de introductie van langwerkende PrEP. De nieuwe regionale regeling biedt daarmee vooral een signaal én een mogelijke toekomstige route voor Suriname. Lenacapavir is een langwerkend injecteerbaar middel dat twee keer per jaar wordt toegediend als pre-expositieprofylaxe (PrEP). De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft het middel in 2025 aanbevolen als aanvullende optie voor hiv-preventie. Volgens klinische onderzoeken is het middel zeer effectief in het voorkomen van een hiv-infectie. Voor Suriname ligt de uitdaging niet alleen bij de beschikbaarheid van een nieuw middel, maar ook bij de vraag hoe snel nieuwe preventiemethoden daadwerkelijk in het nationale hiv-programma kunnen worden opgenomen. In een nationale hiv-preventieroute voor 2026–2028 is onder meer opgenomen dat Suriname de registratie van langwerkende PrEP, waaronder lenacapavir, moet versnellen en onderhandelingen over de prijs moet voeren. Ook wordt ingezet op voorlichting en scholing rond nieuwe preventiemethoden.

Daarmee staat Suriname voor een belangrijke volgende stap. Het land hoeft niet te wachten tot hiv-preventie uitsluitend bestaat uit dagelijkse pillen of condoomgebruik. Langwerkende PrEP kan voor bepaalde groepen een alternatief bieden wanneer dagelijkse medicatie moeilijk vol te houden is of wanneer frequente inname leidt tot praktische problemen of stigma. De regionale overeenkomst die PAHO gisteren bekendmaakte, geldt voor Argentinië, Brazilië, Chili, Colombia, Costa Rica, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Mexico, Panama, Paraguay, Peru, Uruguay en Venezuela. Deze landen kunnen lenacapavir inkopen via de Regional Revolving Funds van PAHO. Dat systeem bundelt de vraag van landen en moet efficiëntere en betrouwbaardere inkoop mogelijk maken. Suriname behoort daar dus niet toe. Dat betekent echter niet dat het land buiten de ontwikkeling van langwerkende hiv-preventie staat.

PAHO heeft eerder aangegeven dat de uitbreiding van zowel orale als injecteerbare PrEP een belangrijk onderdeel vormt van de regionale strategie om hiv als volksgezondheidsprobleem uit te bannen. De organisatie heeft bovendien in 2026 een opleiding voor gezondheidswerkers gelanceerd over gecombineerde hiv-preventie en orale en langwerkende PrEP, waaronder lenacapavir. De urgentie is groot. In Latijns-Amerika en het Caribisch gebied vinden jaarlijks ongeveer 140.000 nieuwe hiv-infecties plaats. PAHO wil daarom voorkomen dat wetenschappelijke vooruitgang alleen beschikbaar blijft voor landen en groepen die snel toegang kunnen regelen.

De nieuwe overeenkomst met Gilead moet voor veertien landen een extra toegangskanaal creëren naast bestaande vrijwillige licentieovereenkomsten. Volgens PAHO zijn die bestaande afspraken momenteel goed voor 24 landen in de regio binnen een wereldwijd kader dat 120 landen omvat. Een belangrijk onderdeel van de nieuwe overeenkomst is de mogelijke technologieoverdracht naar Brazilië. Gilead wil daar een proces ondersteunen dat toekomstige lokale productie van lenacapavir mogelijk moet maken. Concrete termijnen zijn nog niet vastgesteld. Regionale productie kan op langere termijn de beschikbaarheid vergroten en de afhankelijkheid van internationale levering verminderen. Voor Suriname ligt daar een bredere les. De beschikbaarheid van een innovatief hiv-preventiemiddel is één zaak; registratie, betaalbaarheid, inkoop, zorgcapaciteit, training en daadwerkelijke toegang voor mensen die het middel nodig hebben zijn minstens zo belangrijk. PAHO benadrukt dat de introductie per land afhankelijk blijft van nationale regelgeving, klinische protocollen en de voorbereiding van het gezondheidssysteem. Lenacapavir komt daarmee naast bestaande preventiemogelijkheden zoals dagelijkse of ‘event-driven’ orale PrEP, langwerkend cabotegravir en condooms. Voor Suriname betekent de regionale ontwikkeling vooral dat de discussie over moderne hiv-preventie niet langer kan worden uitgesteld. De technologie komt beschikbaar, maar de vraag is hoe snel Suriname ervoor zorgt dat ook zijn bevolking daarvan kan profiteren.