Hoewel de partijen hun plannen presenteerden, schuilt achter de veelbelovende woorden een harde realiteit: structurele armoede, torenhoge staatsschulden en een uitgeputte burgerij. Geen van de partijen wist tijdens het ruim vier uur durende debat werkelijk perspectief te bieden op wat de toekomst economisch zal brengen indien zij aan de macht komen.

Asiskoemar Gajadien (VHP) hamert op macro-economische resultaten: een drastische daling van het begrotingstekort van 19% in 2019 naar 2,6% nu, succesvolle herschikking van Oppenheimer-leningen en samenwerking met het IMF. Volgens hem zijn wetten tegen dubbele functies, verlaging van zegelrechten en het monetair beleid met vrije wisselkoers stappen vooruit. Hij bepleit een 24-uurseconomie die logistieke hubs en werkgelegenheid zou moeten creëren. Hoewel stabilisatie zichtbaar is in de cijfers, blijven koopkrachtverlies en armoede nijpend. De nadruk op internationale investeerders en monetair beleid doet vermoeden dat de VHP de economische realiteit van de doorsnee Surinamer uit het oog verliest.

Jenny Simons (NDP) stelt de aanpak van corruptie centraal, vooral binnen de sociale voorzieningen. Ze wijst op grootschalige goudsmokkel – naar verluidt 200 miljoen Amerikaanse dollar per jaar – en pleit voor een robuust belastingstelsel. Volgens haar hebben eerdere maatregelen gefaald omdat ze eerder banken dan burgers hielpen. Ze waarschuwt voor oplopende renteverplichtingen in 2027. Toch blijft de NDP vaag over concrete hervormingen. Herstructurering, evaluatie en ‘nadenken over’ belastingaanpassingen klinken vooral als defensieve retoriek. De aanpak lijkt meer crisismanagement dan toekomstvisie.

Angelic Del Castillo van DA’91 presenteert een indrukwekkend 18-puntenplan, met nadruk op naleving van internationale financiële regels, een Surinaamse minerale autoriteit en zelfs een staatsgoudbedrijf. De partij pleit voor een currency board gekoppeld aan het IMF om koersstabiliteit te bewerkstelligen. Hoewel DA’91 inzet op structurele hervormingen, ontbreekt het plan realisme. Een staatsgoudbedrijf oprichten én tegelijkertijd miljarden genereren om een tekort van 1,5 miljard dollar te dichten klinkt ambitieus, maar roept de vraag op met welk geld en met welke bestuurlijke capaciteit zal worden gewerkt.

Carmeline Doelasan (APP) kiest voor de klassieke route: sanering van het ambtenarenapparaat, afbouw van subsidies, privatisering en hervorming van het openbaar bestuur. Een aparte minister voor belastinginning en nadruk op decentralisatie zijn opvallend. Hoewel de ideeën consistent zijn, ontbreken concrete tijdslijnen en haalbaarheidstoetsen. De brede hervormingsagenda klinkt aantrekkelijk, maar mist de urgentie die past bij de huidige crisis.

Robert Vishnudatt (VLS) presenteert een gedetailleerd economisch plan: investeringen in rijst en suiker, herstart van de landbouwindustrie en opbouw van agro-industriële zones. Daarnaast wil VLS inzetten op transparantie, begrotingsdiscipline en herkapitalisatie van de Centrale Bank. Hoewel het plan inhoudelijk goed onderbouwd is, blijft onduidelijk hoe deze grootschalige productie-uitbreiding gefinancierd zal worden. Zonder realistische financieringsstrategie dreigt het te verzanden in een plan voor de lade.

Bronto Somohadjo (PL) positioneert zich als spreekbuis van de gewone burger. Hij hekelt “vriendjescontracten” en belooft dat olie-inkomsten via een nationaal fonds direct naar het volk gaan. Cambio’s moeten worden aangepakt, de landbouwsector gestimuleerd, en de staatsschuld wordt betaald, “maar op onze voorwaarden”. Hoewel zijn boodschap aanslaat bij het volk, ontbreekt het aan inhoud. Geen econoom zijn is geen excuus om voorstellen te presenteren die niet verder gaan dan slogans. Het blijft politieke romantiek zonder structurele onderbouwing.

De huidige economische situatie vereist geen loze beloften, maar realistische, uitvoerbare plannen. Hoewel partijen als VHP en VLS technisch goed onderbouwde voorstellen doen, missen ze aansluiting bij de dagelijkse realiteit van het volk. Andere partijen, zoals PL en deels NDP, spreken het volk wel aan, maar blijven steken in onvolledige of symbolische voorstellen. De Surinaamse kiezer verdient een financieel beleid dat zowel stabiliteit als sociaal rechtvaardige vooruitgang biedt – en vooral: een beleid dat werkt, ook buiten de cijfers om, klonk de conclusie vanuit de VES na afloop van het debat.