Onderzoekers van de Universiteit Utrecht zagen dat de mensapen zonder duidelijke reden grassprietjes in hun oor of achterste stopten. Soortgenoten kopieerden dat gedrag, terwijl het niet nuttig was. Chimpansees in een opvangcentrum in Zambia lieten een grassprietje uit hun oor of achterste bungelen. Het was onduidelijk waarom ze dat deden, maar andere chimpansees in de groep namen het gedrag over. Inmiddels is er een nieuwe generatie in het opvangcentrum die het ook doet. Daarom is er volgens de onderzoekers sprake van een culturele traditie.

Het was lang onduidelijk waarom de apen grassprietjes in hun oren en achterste stopten. De onderzoekers hadden geen aanwijzingen dat de chimpansees last hadden van hun oor of achterwerk en de sprietjes gebruikten tegen jeuk. De apen lijken het gedrag met onbewuste hulp van hun verzorgers overgenomen te hebben. Die lieten weten weleens een grassprietje of lucifer te gebruiken om hun oor schoon te maken. De chimpansees lijken wel helemaal zelf te hebben bedacht om grassprietjes in hun kont te stoppen.

De onderzoekers denken dat de chimpansees in gevangenschap simpelweg meer tijd hebben voor nutteloos gedrag als ze anderen dat zien doen. "Ze hoeven minder op hun hoede te zijn en minder tijd te besteden aan het vinden van eten", zei hoofdonderzoeker Edwin van Leeuwen.

De wetenschappers vergelijken de grassprietjes in de oren en kont met modetrends bij mensen. 'Nutteloos' slaat in dit geval op het feit dat het gedrag niet nodig is om te overleven. Ze spreken in hun onderzoek daarom ook van "niet-noodzakelijk gedrag van soortgenoten". Het gedrag lijkt gek en nutteloos, maar kan volgens de onderzoekers iets zeggen over de evolutionaire oorsprong van cultuur bij de mens. "Het zou ook een sociale functie kunnen hebben. Door het gedrag van een ander over te nemen, laat je zien dat je die ander ziet staan en wellicht leuk vindt. Zo zou het kunnen zorgen voor betere sociale binding en het gevoel bij een groep te horen, net als bij mensen", zei Van Leeuwen. (NU/ Chimfunshi Wildlife Orphanage Trust)