consumeren en steeds minder daadwerkelijk doen. Jean-Luc van Charante, oprichter van de Social Media Conference Suriname (SMC), waarschuwde tijdens zijn keynote speech op de eerste dag van de laatste editie van het evenement voor de gevolgen van overmatig mediagebruik, oppervlakkige kennis en de jacht op snelle resultaten.

Volgens Van Charante is de rol van sociale media de afgelopen tien jaar fundamenteel veranderd. Waar platforms aanvankelijk vooral nieuwe mogelijkheden boden voor communicatie en ondernemerschap, zijn zij inmiddels ook een bron van maatschappelijke zorgen. De verschuiving naar korte video's en algoritmen die voortdurend nieuwe content aanbieden, maakt het volgens hem steeds moeilijker om de aandacht vast te houden en informatie kritisch te verwerken.

1.      Een van de risico's is wat hij omschreef als een samenleving die vooral gericht is op consumeren. Mensen bekijken voortdurend recepten, uitdagingen, adviezen en andere content, maar zetten slechts een klein deel daarvan om in concrete activiteiten. Van Charante illustreerde dit met zijn eigen ervaring: hij deelt met zijn elfjarige dochter video's en ideeën via WhatsApp, maar veel van die plannen worden uiteindelijk niet uitgevoerd.

Dat lijkt op zichzelf onschuldig, maar volgens hem wordt het problematisch wanneer hetzelfde patroon het dagelijkse leven, de studie en het werk gaat beheersen. Voortdurend scrollen kan tijd en energie opslokken die anders aan productieve activiteiten zouden worden besteed.

Daarnaast waarschuwde Van Charante voor wat hij 'pseudo-profile wisdom' noemde: het idee dat korte fragmenten op sociale media voldoende kennis opleveren om ingewikkelde zaken te begrijpen of zelfstandig uit te voeren. Een video van enkele seconden kan het resultaat tonen van jarenlang onderzoek of ervaring, zonder de achterliggende stappen zichtbaar te maken. Wie zo een fragment vervolgens als volledige kennis beschouwt, kan volgens hem teleurgesteld raken wanneer toepassing in de praktijk mislukt. De snelheid waarmee content wordt aangeboden, stimuleert bovendien de strijd om aandacht. Makers proberen kijkers vaak binnen de eerste drie seconden vast te houden, waardoor nuance en context onder druk kunnen komen te staan.

Van Charante verbond deze ontwikkeling ook aan de groeiende invloed van commerciële belangen. Platforms en bedrijven hebben sterke prikkels om de aandacht van gebruikers vast te houden en inkomsten te genereren. Tegelijkertijd worden mensen via sociale media geconfronteerd met beloften over snel geld verdienen, onder meer met kunstmatige intelligentie. Volgens hem ontstaat zo een cultuur waarin shortcuts aantrekkelijker lijken dan langdurige inspanning, kennisopbouw en praktijkervaring. Ook de arbeidsmarkt kwam aan bod. Van Charante stelde dat intensief telefoongebruik een probleem kan vormen voor de werkcultuur en de productiviteit. Hij presenteerde tijdens zijn keynote speech een schatting dat mensen in Suriname gemiddeld bijna twintig uur per dag op sociale media doorbrengen. De onderliggende onderzoeksgegevens en de precieze meetmethode werden in de aangeleverde presentatie niet nader toegelicht. Het cijfer kan daarom niet zonder aanvullende informatie als een vastgesteld landelijk gemiddelde worden beschouwd. De opkomst van AI maakt de kwestie volgens hem urgenter. Naast de mogelijkheden bestaat er onzekerheid over de ontwikkeling van autonome AI-systemen en de invloed daarvan op organisaties en de samenleving. Van Charante pleitte daarmee impliciet voor bewuster technologiegebruik: niet alleen kijken naar wat digitale platforms kunnen bieden, maar ook naar wat zij aan tijd, aandacht en kritisch denkvermogen kunnen kosten. De uitdaging is volgens zijn betoog om technologie als hulpmiddel te gebruiken, zonder afhankelijk te worden van voortdurende consumptie en de belofte van snelle resultaten.