hebben aangekondigd dat het royaltytarief voor de kleinschalige goudsector tijdelijk wordt verlaagd van 4,5 naar 3,5 procent. Deze maatregel geldt voor een periode van zes maanden en moet volgens de regering grip op de sector herstellen en de illegale uitstroom van goud tegengaan.

 De verlaging betreft de Royalty Kleinmijnbouw voor goud en exploitatie van bouwmaterialen. Met deze fiscale ingreep hoopt de regering transparantie te bevorderen en niet-geregistreerde activiteiten terug te dringen. De stap komt tegen de achtergrond van zorgwekkende cijfers over productie en export.

Uit data over de periode 2020–2024 blijkt dat in 2024 naar schatting 27,7 ton goud is geproduceerd, terwijl slechts 26,9 ton officieel werd geregistreerd voor export. Dat betekent dat 0,8 ton goud buiten het officiële circuit is verdwenen – zonder dat daar royalty’s over zijn afgedragen. In een economie waarin goud goed is voor ongeveer twee derde van de totale exportwaarde, is dat geen detail maar een forse aderlating.

Elke gram goud, dat ongeregistreerd het land verlaat, betekent minder deviezeninkomsten en minder versterking van de staatskas. Vooral in de kleinschalige goudmijnbouw, waar naar schatting een derde van de productie plaatsvindt, is de registratiegraad problematisch. Het gebrek aan toezicht opent de deur voor illegale handel en kapitaalvlucht.

Tegelijkertijd wijst de regering op de sociale realiteit in het binnenland. Duizenden mannen en vrouwen werken dagelijks onder zware omstandigheden in de goudwinning. Velen hebben geen toegang tot het formele financiële systeem en worden als niet-bankable beschouwd. Daardoor missen zij toegang tot kapitaal om hun bedrijfsvoering en leefomstandigheden te verbeteren.

De tijdelijke verlaging van het royaltytarief moet volgens de autoriteiten een prikkel vormen om goud via het officiële kanaal af te dragen. Meer geregistreerde export zou leiden tot hogere deviezeninstroom en daarmee tot versterking van de internationale reserves bij de CBvS. Dat is cruciaal voor stabilisatie van de nationale munt.

De regering stelt dat deze fiscale correctie op korte termijn juist moet leiden tot hogere totale royaltyafdrachten, doordat meer productie in het formele circuit terechtkomt. Of de maatregel daadwerkelijk de illegale stroom kan indammen, zal in de komende zes maanden moeten blijken.