gemaakt aan inmenging in strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen tijdens zijn periode als president van het land. Tijdens een gespannen debat in het parlement verwees hij herhaaldelijk naar concrete artikelen uit de Grondwet en de wetgeving rond de rechterlijke macht en noemde hij beschuldigingen aan zijn adres “een grove leugen”.

 Aanleiding voor de discussie waren uitspraken, zowel binnen als buiten het parlement, waarin wordt gesuggereerd dat Santokhi als president bevelen zou hebben gegeven aan de procureur-generaal (pg) in specifieke strafzaken, met name rond de gewelddadige gebeurtenissen van 17 februari 2023. Die dag verkeerde de staat volgens Santokhi “in ernstig gevaar”: overheidsgebouwen werden belaagd, er waren brandstichtingen en burgers en ondernemers zochten bescherming.

Santokhi stelde dat hij juist strikt binnen de kaders van de wet heeft gehandeld. Hij wees parlementariërs nadrukkelijk op artikel 131 lid 3 van de Grondwet, waarin een verbod is vastgelegd op inmenging in onderzoeken, vervolgingen en zaken die aan de rechter zijn voorgelegd. “Dat artikel geldt niet alleen voor burgers of de regering, maar ook voor De Nationale Assemblée en de president”, benadrukte hij. “Niemand is hiervan vrijgesteld”.

Daarnaast haalde Santokhi artikel 148 van de Grondwet aan, waarin is bepaald dat de regering het algemene vervolgingsbeleid vaststelt en in het belang van de staatsveiligheid in specifieke gevallen bevelen kan geven aan het Openbaar Ministerie. Volgens Santokhi is dit grondwettelijk vastgelegd en geen willekeurige machtsgreep. Ook verwees hij naar artikel 4 van het Reglement inzake de Organisatie en Samenstelling van de Rechtspraak, waarin staat dat de procureur-generaal verplicht is bevelen op te volgen die door of namens de president zijn gegeven.

Tegelijkertijd probeerde Santokhi een duidelijk onderscheid te maken tussen een bevel en een verzoek. Hij stelde dat hij, net als iedere burger, het recht heeft om de procureur-generaal te vragen een onderzoek in te stellen wanneer de staat of burgers slachtoffer zijn van strafbare feiten. “Dat is geen bevel. Dat is wat elke burger kan doen”, aldus de president. Volgens hem heeft de vorige president nooit formele bevelen gegeven aan een pg en zijn er zelfs documenten die aantonen dat eerdere presidenten dat wel hebben gedaan.

Die uitleg leidde echter tot scherpe interrupties vanuit het parlement. Parlementariër Mielando Atompai confronteerde Santokhi met eerdere publieke uitspraken waarin hij zou hebben gezegd: “Ik heb het bevel aan de procureur-generaal gegeven”. Atompai vroeg zich openlijk af of dit geen verboden inmenging betrof in concrete strafzaken. “Wie is ‘wij’ wanneer u zegt: ‘we zullen vervolgen’?” vroeg hij. “Volgens de wet is het het Openbaar Ministerie dat vervolgt, niet u”.

De spanning in de zaal liep zichtbaar op. De DNA-voorzitter moest herhaaldelijk ingrijpen om de orde te bewaren en verdere onderbrekingen te beperken. Santokhi bleef echter bij zijn standpunt en noemde de aantijgingen “een grote leugen”. Hij daagde critici uit om beelden van 17 februari 2023 opnieuw te bekijken. “Dan zult u zien dat er geen bevel is gegeven zoals hier wordt beweerd”, zei hij.

Volgens Santokhi moet de term “wij” worden begrepen in constitutionele zin: de regering als geheel, zoals bedoeld in de Grondwet en niet als persoonlijke inmenging als individu. “Lees de Grondwet,” hield hij de assemblée voor. “Dan is dit allemaal duidelijk”.