IRAN - Ayatollah Ali Khamenei was meer dan 35 jaar de machtigste man van Iran. Als hoogste leider stond hij, zonder zelf verantwoording af te hoeven leggen, boven de president en andere gekozen functionarissen. Zijn woord was wet in Iran.

Hij trok aan alle touwtjes, benoemde medestanders in alle belangrijke organen en had de steun van de strijdkrachten, waarvan hij het hoofd was. Een belangrijk onderdeel van zijn machtsapparaat was de Revolutionaire Garde. Met behulp van de 'bewakers van de Islamitische Revolutie' sloeg hij alle verzet neer. Zo legde hij als conservatieve bejaarde geestelijke zijn wil op aan een jonge, steeds minder religieuze bevolking.
Khamenei gaf niet toe aan het groeiende verlangen naar een vrijer leven met meer gelijkheid voor mannen en vrouwen. Hij veroordeelde muziek als on-islamitisch en hield vast aan de verplichte hidjab voor vrouwen. Toen in 2017 vrouwen op straat demonstratief hun sluier af deden, liet hij hard ingrijpen. De actie van de vrouwen maakte deel uit van "een zionistische samenzwering" om Iran te verzwakken, zo liet hij weten.
In de internationale politiek zocht hij de confrontatie met de VS. "Iran heeft de vijandschap met Amerika nodig", zei hij eens volgens de in ongenade gevallen oud-president Khatami. De haat tegen Amerika gebruikte hij om zijn aanhangers in binnen- en buitenland in beweging te brengen. Zijn enige vriend in de internationale politiek was de Syrische president Assad en via de internationale tak van de revolutionaire garde had hij aanhang onder de sjiitische en antiwesterse massa's in landen als Irak en Libanon. Als jonge man studeerde Khamenei bij ayatollah Khomeini, de leider van het verzet tegen de pro-Westerse moderniseringspolitiek van de sjah. Toen Khomeini in 1963 werd verbannen, bleef Khamenei in Iran. Hij werd meermalen gearresteerd en gemarteld, wat zijn haat tegen Israël en de VS voedde, omdat de Iraanse geheime politie steun kreeg van de CIA en de Mossad.
Iran werd er onder Khamenei van verdacht te werken aan de bouw van een kernwapen. Volgens het land zelf was het nucleaire programma bedoeld om elektriciteit te kunnen opwekken. Met name Israël was bezorgd over mogelijke kernwapens die Iran zou kunnen inzetten tegen zijn aartsvijand en besloot in de nacht van 12 op 13 juni 2025 nucleaire doelen in Iran aan te vallen. De vergeldingsactie van Iran was vooral symbolisch, maar Israël was toen al duidelijk over de plannen met Khamenei: "Hij is een moderne Hitler. Een man als hij kunnen we niet langer laten bestaan."
Khamenei was dan ook een belangrijk doelwit bij de aanval van gisterochtend. Zijn verblijf in Teheran werd getroffen en grotendeels verwoest. De 86-jarige ayatollah overleefde dat niet. (NOS)