De eerder gebruikte middelen voor oppervlaktebespuiting zijn volledig uitgeput. Nieuwe voorraden zijn besteld, maar de levering laat op zich wachten, omdat het om chemische stoffen gaat die niet per vliegtuig vervoerd mogen worden. De zending wordt over zee verwacht.

 In afwachting daarvan zet het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG) zwaar in op larviciden: middelen die muggenlarven in stilstaand water doden voordat ze volwassen worden. Extra voorraden zijn inmiddels toegezegd door internationale partners. Zo wordt vandaag een lading larviciden verwacht, terwijl ook vanuit Brazilië pesticiden voor lucht- en residubespuiting onderweg zijn. Zodra die binnen zijn, ligt er al een operationeel plan klaar om onmiddellijk met bespuitingen te starten.

Toch temperen deskundigen de verwachtingen. Larviciden alleen zijn geen wondermiddel. “Zolang er broedplaatsen blijven ontstaan, blijven muggen zich voortplanten”, klinkt het nadrukkelijk. Het effect van chemische bestrijding blijft beperkt als burgers en instellingen stilstaand water in tuinen, goten, vaten en afval blijven toestaan.

Tegelijkertijd luidt de overheid de noodklok over een andere ontwikkeling: burgers die uit paniek zelf landbouwchemicaliën aanschaffen om hun erf of woning te bespuiten. Dat is volgens de autoriteiten niet alleen ineffectief, maar ook gevaarlijk. Het BOG benadrukt dat het uitsluitend pesticiden gebruikt die zijn goedgekeurd voor ‘public health use’ door de Pan American Health Organization en de Wereldgezondheidsorganisatie. Deze middelen ondergaan uitgebreide wetenschappelijke tests en zware internationale reviews voordat ze worden toegelaten.

Landbouwpesticiden voldoen niet aan die standaarden voor volksgezondheidsdoeleinden. Ze zijn niet afgestemd op de bestrijding van de specifieke mug die chikungunya verspreidt, worden vaak met ongeschikte apparatuur toegepast en kunnen ernstige milieuvervuiling veroorzaken. Daarnaast bestaat het risico dat muggen sneller resistent worden tegen meerdere chemische middelen.

Resistentie is geen theoretisch probleem. Muggen in Suriname vertonen al resistentie tegen bepaalde vaak gebruikte middelen. Ongecontroleerd gebruik van verkeerde pesticiden kan dat proces versnellen. “We willen niet dat ons biologisch werk straks niet meer effectief is”, waarschuwen deskundigen. Bovendien brengen niet-goedgekeurde chemicaliën gezondheidsrisico’s met zich mee. Burgers weten vaak niet welke stoffen of mengsels zij precies gebruiken, met mogelijke gevolgen voor voedselgewassen, huisdieren en drinkwater.

Op de vraag wat burgers dan wél veilig kunnen gebruiken, adviseren deskundigen het gebruik van goedgekeurde muggenwerende gels en repellents. Beschermende kleding die de huid bedekt, vermindert eveneens de kans op muskietenbeten. Het gebruik van ventilatoren of klamboes kan aanvullend helpen.

Met de bestelde pesticiden die onderweg zijn en internationale steun in aantocht, werkt de overheid aan versterking van de bestrijdingscapaciteit. Maar zolang burgers zelf blijven experimenteren met verkeerde middelen en broedplaatsen creëren, lijkt de strijd tegen chikungunya vechten tegen de bierkaai.