kernwapenverdrag. Het huidige verdrag, New START, loopt donderdag af. Volgens Guterres bevinden we ons daarmee voor het eerst in meer dan een halve eeuw in een situatie zonder bindende beperkingen op strategische kernwapens tussen de twee grootste bezitters van dergelijke wapens.

Hij beschrijft dit als een ‘ernstig moment voor internationale vrede en veiligheid’ en waarschuwt dat het aflopen van het verdrag de kans vergroot dat beide landen hun kernwapenprogramma’s verder uitbreiden, wat mogelijk tot een wereldwijde nucleaire wapenwedloop leidt. De zorgen zijn groot omdat Rusland volgens sommigen in Oekraïne met tactische kernwapens heeft gehint, hoewel daar nog geen inzet is geweest.

Deze situatie blijft cruciaal omdat VS en Rusland samen meer dan 80 procent van ’s werelds kernkoppen in hun bezit hebben, naar schatting ruim vijfduizend. Ongeveer twee derde daarvan is direct inzetbaar. Ter vergelijking: China heeft naar schatting minder dan 600 kernkoppen.

Tijdens de hoogtijd van de Koude Oorlog bereikte het aantal kernwapens in deze twee landen tienduizenden. Sinds het SALT I-verdrag is het aantal aanzienlijk teruggedrongen, en New START werd in 2011 gesloten door Obama en Medvedev. In 2021 verlengden Biden en Poetin het verdrag nog met vijf jaar, juist toen spanningen over Oekraïne opliepen.

Binnen de huidige politieke context lopen de meningen over verlenging uiteen. In de VS heeft Trump herhaaldelijk kritiek geuit op internationale beperkingen op het Amerikaanse kernwapenprogramma, en velen twijfelen of zijn houding principieel tegen verlenging is of simpelweg een lage prioriteit heeft. Onder Biden was er volgens velen minder ruimte voor traditionele diplomatie.

Het Kremlin suggereert open te staan voor onderhandelingen, maar voelt zich genegeerd door Washington. Poetin stelde voor om New START minstens met een jaar te verlengen, maar dat voorstel werd niet beantwoord door de Amerikanen. Daardoor kon het verdrag aflopen, terwijl de wrijving tussen de twee grootmachten toenam. Guterres waarschuwt dat de wereld nu een onveiliger situatie betreedt en onderschrijft de urgentie van een nieuw bindend verdrag. (NU)