PARAMARIBO – De Vereniging Saamaka Gemeenschappen (VSG) heeft tijdens de 17e Conferentie van de Partijen (COP17) in Armenië de Surinaamse...

overheid en de internationale gemeenschap opgeroepen eindelijk werk te maken van de juridische erkenning van de collectieve grondenrechten van tribale volken. Volgens de organisatie kunnen bosbescherming en biodiversiteitsbehoud niet los worden gezien van de rechten van de gemeenschappen die al generaties lang in deze gebieden wonen. De boodschap is nadrukkelijk: internationale beloften moeten nu worden omgezet in concrete maatregelen. De VSG gebruikt het internationale platform om aandacht te vragen voor de kwetsbare positie van de Saamaka-gemeenschap. Hoewel deze gemeenschappen een belangrijke rol spelen bij het behoud van het Surinaamse regenwoud, blijven hun traditionele leefgebieden bedreigd door onder meer ongecontroleerde houtkap en goudwinning. Zonder wettelijke erkenning van hun collectieve grondenrechten hebben zij volgens de organisatie onvoldoende bescherming tegen activiteiten die hun leefomgeving, bestaansmiddelen en cultuur aantasten.
Voor de Saamaka is het bos meer dan een natuurgebied. Het vormt de basis van hun identiteit, tradities en economisch bestaan. Daarom stelt de VSG dat natuurbeleid niet uitsluitend vanuit milieubescherming mag worden benaderd. Ook de mensenrechten, culturele continuïteit en het zelfbeschikkingsrecht van tribale gemeenschappen moeten daarin worden meegenomen. Een belangrijk onderdeel van de oproep betreft de uitvoering van internationale rechterlijke uitspraken over de rechten van inheemse en tribale volken. De VSG vraagt Suriname nadrukkelijk gevolg te geven aan de uitspraak in de Saramaka-zaak en andere relevante internationale uitspraken. De juridische erkenning van collectieve landrechten moet volgens de organisatie worden versneld en daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Daarnaast eist de vereniging effectieve maatregelen tegen illegale goudwinning, ongecontroleerde houtkap en andere schadelijke activiteiten in traditionele leefgebieden. Het uitblijven van voldoende bescherming brengt niet alleen ecosystemen in gevaar, maar vergroot ook de onzekerheid voor gemeenschappen die afhankelijk zijn van deze gebieden.
De organisatie benadrukt bovendien dat gemeenschappen vooraf en volwaardig moeten worden betrokken bij besluiten over hun grondgebied. Daarbij moet het beginsel van Free, Prior and Informed Consent (FPIC), oftewel vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming, worden gerespecteerd. Dit houdt in dat gemeenschappen tijdig volledige informatie moeten ontvangen over voorgenomen projecten en voldoende ruimte moeten krijgen om volgens hun eigen besluitvormingsprocessen te bepalen hoe zij daarmee omgaan.
Ook traditionele gezagsdragers en de kennis van lokale gemeenschappen moeten volgens de VSG een volwaardige plaats krijgen in het natuurbeheer en de beleidsvorming. De organisatie vindt dat deze gemeenschappen niet alleen als belanghebbenden mogen worden beschouwd, maar als partners bij beslissingen over hun leefgebieden. De VSG vraagt om concrete uitvoeringsmaatregelen, duidelijke verantwoordelijkheden en zichtbare resultaten. Daarmee wil zij voorkomen dat internationale toezeggingen opnieuw zonder daadwerkelijke gevolgen blijven. De deelname aan COP17 is voor de Saamaka-gemeenschappen een gelegenheid om hun eisen rechtstreeks onder de aandacht van de internationale gemeenschap te brengen. De organisatie maakt duidelijk dat bescherming van biodiversiteit alleen duurzaam kan zijn wanneer ook de rechten van de mensen die het bos beschermen, worden erkend. Met de slogan Wi na busi, Busi na Wi! (Wij zijn het bos, het bos is wij) onderstreept de VSG dat de toekomst van de Saamaka onlosmakelijk verbonden is met de bescherming van de traditionele leefgebieden.