Op het terrein van Suriname Waste Oil Management Company aan het einde van de Naaldvarenweg te Waterland, in het politieressort Paranam, heerst nog steeds brand- en explosiegevaar. Volgens brandweervoorlichter Olton Pinas bevinden zich op het terrein nog acetyleenflessen en resten van zwaar ontvlambare, verwerkte smeerolie. Door de intense hitteontwikkeling, instabiele constructies en de aanwezigheid van samengeperste gassen kan elk moment opnieuw een gevaarlijke situatie ontstaan.

De politie heeft het gebied daarom volledig afgesloten; onbevoegden mogen het terrein niet betreden. De brand brak zondagavond 15 februari rond 20.00 uit na een explosie die tot ver in de omgeving te horen was. Zelfs brandweerlieden van post Onverwacht hoorden de knal. Kort daarna sloegen metershoge vlammen uit een loods op het terrein. Bij aankomst trof de brandweer een enorme vuurzee aan. Twee grote opslagtanks – elk met naar schatting circa 350.000 liter verwerkte smeerolie – stonden in brand. Daarnaast brandden ook kleinere vaten, machines en een stookoven in de loods volledig uit.

De situatie was volgens Pinas extreem risicovol. “Het was een enorme vlammenzee. Je weet niet of er een tweede of derde explosie volgt. We hebben ons leven op het spel gezet.” De eerste brandweerpost die arriveerde, riep onmiddellijk assistentie in van post Latour en post Gemenelandsweg. De inzet vereiste specialistische aanpak: water kon niet worden gebruikt. “Bij een woningbrand blus je met water, maar bij olie werkt dat averechts. Dan verspreidt de brand zich juist. We moesten werken met een schuimvormend middel, SM52, om de brand te verstikken.”

De bluswerkzaamheden duurden uren. Rond 20.30 uur begon de inzet en pas om 02.05 uur maandagochtend werd het sein ‘brand meester’ gegeven. Gedurende de nacht bleef explosiegevaar aanwezig, waardoor brandweerlieden niet altijd direct konden naderen. “Je moet voorzichtig zijn met je eigen veiligheid. Het was een gigantische hitte. Hoe meer we blusten, hoe hoger de vlammen soms oplaaiden”, aldus de voorlichter.

Ondanks het feit dat het vuur onder controle is, blijft het terrein risicovol. Er liggen nog acetyleenflessen op de grond en in de tanks bevinden zich restanten van olieproducten. De penetrante geur van verbrande smeerolie en chemische dampen hangt nog steeds in de lucht. Volgens Pinas zijn er “sowieso gevaarlijke stoffen vrijgekomen”. De mogelijke impact op het milieu wordt nog onderzocht. Het is niet uitgesloten dat bodem en directe omgeving verontreinigd zijn geraakt.

Uit onderzoek van de politie van bureau Paranam blijkt dat de twee tankers en de loods toebehoren aan de 55-jarige ondernemer J.H. Hij zou op het terrein illegaal smeerolie hebben verwerkt tot stookolie of diesel. Die brandstof zou vervolgens lokaal zijn afgezet. De activiteiten waren eerder in samenwerking met de Bestuursdienst stopgezet, omdat de ondernemer niet beschikte over een geldige vergunning.

Opmerkelijk is dat het bedrijf ondanks eerdere ingrepen bleef opereren. Volgens Pinas had de ondernemer meerdere mondelinge aanmaningen ontvangen van de politie. Afgelopen dinsdag volgde zelfs een schriftelijke aanmaning. Ook de districtscommissaris (dc) had hem persoonlijk aangesproken op de illegale activiteiten. Toch werd er volgens de brandweer nog gewerkt op het terrein. “Als iemand een schriftelijke aanmaning krijgt, dan weet hij dat hij illegaal bezig is”, stelt Pinas. “Waarom hij niet is gestopt, weet ik niet.”

Bij aankomst van de hulpdiensten zondagavond werd niemand aangetroffen op het terrein. Volgens informatie werkten er vijf personen op het terrein. Of zij op het moment van de explosie aanwezig waren, is niet bevestigd. Er hebben zich geen persoonlijke ongelukken voorgedaan, wat door hulpverleners als een klein wonder wordt beschouwd gezien de omvang van de brand en de explosie.

Pogingen om de eigenaar te bereiken zijn tot nu toe mislukt. Via de buurtmanager van de politie werd vernomen dat de man zich onwel voelde en kampte met een hoge bloeddruk. Hij zou bij zijn dochter verblijven. Direct contact met hem is nog niet tot stand gekomen. Onbekend is of het pand of de installaties verzekerd zijn.

De ravage op het terrein is aanzienlijk. Explosieresten liggen verspreid over de grond. De loods is grotendeels verwoest; metalen constructies zijn verwrongen door de hitte. Op dronebeelden is te zien hoe zwartgeblakerde tanks en gesmolten onderdelen het terrein domineren. De schade loopt vermoedelijk in de miljoenen.

Naast de brandweer waren ook andere instanties aanwezig, waaronder het Nationaal Coördinatie Centrum voor Rampenbeheersing (NCCR), de politie en andere veiligheidsdiensten en milieu-instanties. Het terrein blijft voorlopig onder toezicht en zal opnieuw worden geïnspecteerd om resterende risico’s uit te sluiten. De politie zet het onderzoek naar de exacte oorzaak van de explosie voort. Daarbij wordt gekeken naar de technische staat van de ovens en installaties waarmee de olie werd verwerkt. Er zijn aanwijzingen dat een van de ovens mogelijk niet correct functioneerde, maar dat is nog niet bevestigd.

De kwestie werpt opnieuw een scherp licht op illegale olie- en brandstofverwerking in Suriname. Dergelijke praktijken brengen niet alleen veiligheidsrisico’s met zich mee, maar ook ernstige milieugevolgen en oneerlijke concurrentie voor legale ondernemers. “Alles wat illegaal is, is strafbaar. En er hangt een prijskaartje aan”, benadrukt Pinas. Hij spreekt zijn waardering uit voor de inzet van de brandweerploegen die onder gevaarlijke omstandigheden hebben gewerkt.

Wat volgt, is afhankelijk van het politieonderzoek. Strafrechtelijke vervolging ligt in de lijn der verwachting, evenals mogelijke bestuurlijke sancties. Voor de brandweer is de belangrijkste les echter duidelijk: illegale praktijken met brandbare stoffen vormen een tikkende tijdbom. In Paranam is die bom zondagavond afgegaan. Dat er geen slachtoffers zijn gevallen, mag als geluk bij een ongeluk worden beschouwd. Het terrein blijft voorlopig een stille, rokende herinnering aan wat er mis kan gaan wanneer waarschuwingen worden genegeerd.