gezondheidsrisico’s in de Amerika’s, waaronder droogte, waterschaarste, extreme hitte, overstromingen en een verhoogde kans op door muggen en water overdraagbare ziekten, neemt de kans op een zeer sterke El Niño tussen eind 2026 en begin 2027 toe tot meer dan 90 procent. PAHO heeft landen opgeroepen nu al hun gezondheids- en rampenplannen aan te scherpen. Voor Suriname komt de waarschuwing op een moment waarop het land en PAHO juist een nieuwe vijfjarige gezondheidsstrategie hebben ondertekend. De ‘Country Cooperation Strategy 2026–2030’ noemt het versterken van de capaciteit om gezondheidscrises, rampen en klimaatgerelateerde bedreigingen te voorkomen en erop te reageren als een van de vier strategische prioriteiten. Daarmee krijgt de waarschuwing rond El Niño een directe betekenis voor de uitvoering van het gezondheidsbeleid.

PAHO benadrukt dat El Niño niet alleen een klimaatvraagstuk is. Veranderingen in neerslag en temperatuur kunnen volgens de organisatie doorwerken in de beschikbaarheid van veilig water, voedselvoorziening, ziektepatronen en de bereikbaarheid van gezondheidszorg. Vooral kwetsbare gemeenschappen kunnen daardoor extra worden geraakt. PAHO waarschuwt daarnaast dat extreme weersomstandigheden kunnen leiden tot schade aan gezondheidsfaciliteiten, onderbrekingen van elektriciteit en water, problemen met medicijnvoorraden en verstoringen van vaccinatieprogramma’s.

Een belangrijk risico is de mogelijke invloed van klimaatveranderingen op ziekten die door muggen worden verspreid. PAHO noemt dengue, malaria, zika en chikungunya als ziekten waarvan het risico onder bepaalde klimaatomstandigheden kan toenemen. In de Amerika’s werden tot en met epidemiologische week 34 van 2026 ruim 1,62 miljoen vermoedelijke dengue-gevallen geregistreerd. Dat aantal ligt weliswaar 57 procent lager dan in dezelfde periode van 2025, maar dengue blijft volgens de regionale cijfers een belangrijke volksgezondheids kwestie.

Voor Suriname is vooral van belang dat het land niet uitsluitend moet kijken naar de directe gevolgen van extreem weer. Veranderingen in waterbeschikbaarheid en omstandigheden waarin muggen zich voortplanten kunnen eveneens gevolgen hebben voor de volksgezondheid. PAHO benadrukt dat de precieze gevolgen van El Niño per land en gebied sterk kunnen verschillen en afhankelijk zijn van blootstelling, kwetsbaarheid en de mate waarin landen voorbereid zijn.

Tegelijkertijd is Suriname niet in dezelfde uitgangspositie als landen die momenteel al met zware droogte of grootschalige overstromingen kampen. PAHO noemt in haar recente regionale rapport vooral situaties in delen van Centraal-Amerika, de Andes, Brazilië en het Caribisch gebied. Er wordt niet gesteld dat Suriname momenteel met vergelijkbare El Niño-gerelateerde noodsituaties kampt. De waarschuwing is vooral bedoeld om landen vooruitlopend op mogelijke ontwikkelingen beter voorbereid te laten zijn. Juist daar ligt voor Suriname een belangrijke opgave. De nieuwe samenwerking met PAHO/WHO richt zich onder meer op versterking van het gezondheidssysteem, primaire gezondheidszorg, ziektepreventie en de capaciteit om op gezondheidscrises en klimaatdreigingen te reageren. PAHO wijst erop dat continuïteit van zorg tijdens klimaatrampen niet vanzelfsprekend is en dat ziekenhuizen en gezondheidsnetwerken vooraf noodplannen moeten actualiseren. De organisatie adviseert landen daarnaast om epidemiologische surveillance en vroegwaarschuwingssystemen te versterken, voldoende veilig water en medicijnen beschikbaar te houden en kwetsbare groepen extra te beschermen. Ook betere samenwerking tussen gezondheids-, milieu-, water- en rampen instanties is volgens PAHO noodzakelijk. Met een kans van meer dan 90 procent op een zeer sterke El Niño krijgt die voorbereiding extra urgentie. Voor Suriname betekent dit niet dat een gezondheidscrisis vaststaat, maar wel dat wachten op de eerste ernstige gevolgen risico’s kan vergroten. De komende maanden zal moeten uitwijzen in hoeverre het land de waarschuwing daadwerkelijk weet te vertalen naar vroegtijdige maatregelen.