In de meest recente editie van het nieuwsblad VES-Inzicht stelt de economenvereniging dat de stabiele wisselkoers en de afgenomen inflatie weliswaar een beeld van rust creëren, maar dat de fundamentele economische verhoudingen nog altijd ernstig uit balans zijn.

 Volgens de VES wordt bij recente evaluaties van ongeveer één jaar regeringsbeleid regelmatig gewezen op de relatief stabiele wisselkoers en de beheerste inflatie als bewijs van succesvol economisch beleid. Die conclusie houdt echter volgens de vereniging geen stand, wanneer de situatie wordt beoordeeld aan de hand van economische wetenschappelijke normen.

De VES benadrukt dat macro-economische stabiliteit niet alleen wordt bepaald door inflatie en wisselkoersontwikkelingen. Werkelijke stabiliteit rust op drie pijlers: budgettaire stabiliteit, monetaire stabiliteit en betalingsbalansstabiliteit. Pas wanneer op alle drie terreinen sprake is van evenwicht, kan volgens de economen worden gesproken van een gezonde economie.

De grootste zorgen van de VES betreffen de toestand van de openbare financiën. Volgens de vereniging zijn begrotingstekorten in Suriname historisch gezien vaak de oorzaak geweest van bredere economische crises, gekenmerkt door hoge inflatie, valutadepreciatie en een afname van de internationale reserves. Ook nu zouden de overheidsfinanciën zich in een kwetsbare positie bevinden. De staatsschuld is volgens de VES gestegen tot bijna 125 procent van het bruto binnenlands product (BBP) per februari 2026. Daarmee ligt de schuld ruim boven het wettelijke leenplafond van 60 procent van het BBP.

Daarnaast wordt gewezen op structurele zwakheden binnen het belastingstelsel en de noodzaak om de Dienst der Belastingen aanzienlijk te versterken. Hoewel de invoering van de Comptabiliteitswet 2024 als een belangrijke stap wordt gezien, constateert de VES dat grote hervormingen die moeten leiden tot gezonde overheidsfinanciën nog onvoldoende zichtbaar zijn. Ook op monetair gebied ziet de vereniging geen sprake van evenwicht. Door de combinatie van begrotingstekorten en een sterke groei van de kredietverlening in Surinaamse dollars zou er volgens de VES sprake zijn van een overmaat aan liquiditeit in de economie.

Normaal gesproken zou een centrale bank in zo’n situatie de geldhoeveelheid verder beperken om inflatoire druk tegen te gaan. Volgens de economen gebeurt dat onvoldoende. De Centrale Bank van Suriname probeert overtollige liquiditeiten vooral te absorberen via Open Market Operations (OMO) tegen hoge rentetarieven, maar de effectiviteit van deze maatregel wordt door de VES betwijfeld. Daarnaast wordt overtollige SRD-liquiditeit volgens de vereniging afgevoerd via valuta-interventies voor importeurs. Hoewel deze aanpak tijdelijk druk op de wisselkoers en inflatie vermindert, heeft zij volgens de VES ook een keerzijde: de internationale reserves komen onder druk te staan.

De economen wijzen erop dat de reservepositie de afgelopen jaren mede overeind is gebleven dankzij IMF-financiering en recente staatsobligaties op de internationale kapitaalmarkt. Daardoor ontstaat volgens hen het risico dat noodzakelijke hervormingen worden uitgesteld in afwachting van de verwachte olie-inkomsten vanaf 2028. Ook de buitenlandse positie van Suriname verslechtert volgens de analyse. De lopende rekening van de betalingsbalans, die de verhouding tussen export en import weerspiegelt, laat een zorgwekkende ontwikkeling zien.

Het overschot van 148 miljoen Amerikaanse dollar in 2023 daalde naar slechts 9 miljoen dollar in 2024. In 2025 sloeg dit om in een aanzienlijk tekort als gevolg van stagnerende goudexporten en stijgende importen. Het Internationaal Monetair Fonds verwacht dat deze trend zich in 2026 verder zal voortzetten. Daardoor bevindt Suriname zich volgens de VES in een situatie van een zogenoemd ‘twin deficit’: een tekort op zowel de overheidsbegroting als de betalingsbalans. Internationaal wordt een dergelijke combinatie beschouwd als een ernstige economische onevenwichtigheid die grote risico’s met zich meebrengt.

De VES concludeert dat er momenteel geen sprake is van budgettaire, monetaire of betalingsbalansstabiliteit. De huidige rust op de valutamarkt zou volgens de vereniging eerder wijzen op een vorm van ‘schijnstabiliteit’ die voornamelijk in stand wordt gehouden door interventies van de Centrale Bank. De economen roepen daarom op tot een diepgaand sanerings- en hervormingsprogramma, versterking van economische instituten en een structureel gezonder begrotingsbeleid. Juist met de verwachte olie- en gasinkomsten in aantocht is dat volgens de VES van groot belang. “Zonder fundamentele hervormingen blijven de onderliggende economische verhoudingen instabiel,” waarschuwt de vereniging. Alleen door tijdig orde op zaken te stellen kan Suriname volgens de VES voorkomen dat toekomstige olie-inkomsten leiden tot de zogenoemde ‘Dutch disease’ of de grondstoffenvloek, waarbij natuurlijke rijkdommen uiteindelijk meer economische schade dan welvaart veroorzaken.